4 weken Ghana, of: wanneer boter hemels wordt en een appelsien je tenen doet krullen.

(Zij die een reactie willen plaatsen: kies voor "ID" gewoon "naam" en dan kan je normaal je reactie posten) 

Wat ik jullie wil vertellen over de lokale keuken van Ghana… dat het nu niet bepaald een echte aanrader is.  Niet dat het niet te eten is, maar, het aanbod is echt erg klein en bijzonder eenzijdig waadoor het lijkt of je elke dag hetzelfde eet. Een maaltijd bestaat voor ongeveer 90% uit koolhydraten waarbij borden gevuld met afwisselend rijst, noodles, cassave, maïs en yam (een soort cassave) elkaar op een vrij eentonige manier opvolgen. Meestal bestaat zo’n maaltijd uit een deegbal (die op zich weinig smaak heeft) gemaakt van gestampte cassave, yam of maïs aangelengd met water om het tot een deegachtige geheel te maken vergezeld van een vettig sausje dat grotendeels uit olie bestaat en voor de smaak zorgt. Van die deegbal trek je dan stukjes af die je in het vettige soepje/sausje dipt. De variatie aan die olie-achtige soepjes is ook weer zeer beperkt met als hoofdbestanddelen (naast liters olie) pinda’s, tomaten of een soort bladspinazie die tot moes gekookt wordt. Als enige in mijn gastgezin krijg ik echter aangepast eten “because of your stomach!” :  meestal een kom rijst of noodles waar alweer een ultra kleine hoeveelheid van één of ander vettig sausje over gegoten wordt. Af en toe krijg ik er een heel klein stukje kip bij of een stukje vis uit blik van 2 op 2 cm. Na enig aandringen krijg nu ook soms gewoon wat zij eten.

           Fufu 

2 compleet verschillende gerechten...

.            Tz

Groenten worden bijna niet gegeten omdat die erg duur zijn, fruit is al helemaal onbetaalbaar: een (ingevoerde) appel kost 0,50 euro, wat zelfs bij ons al erg duur is, een ananas of watermeloen 1,5 euro. Als je weet dat een Ghanese afhaalmaaltijd gemiddeld 0,50 euro kost, 4 meter stof slechts 5 euro en het op maat laten maken van een hele jurk van diezelfde stof amper 2,5 euro, dan merk je dat de prijzen van het fruit voor de gemiddelde Ghanees bijzonder hoog zijn. Ook luxeproducten zoals shampoo, confituur, boter en koekjes zijn ontzettend duur. Vaak worden zulke producten dan ook in kleine verpakkingen verkocht omdat de meeste mensen niet in staat zijn in één keer een groot bedrag uit te geven.

’s ochtends krijg ik wit brood, wat lekker is, dat ik rijkelijk voorzie van heerlijke boter, confituur of pindakaas. Choco is er ook, gemaakt in België en gelabeld met “Belgian Quality”. Toch vreemd dat massa’s cacaobonen (één van de belangrijkste exportproducten van Ghana) 5000km naar België afleggen om dan, omgevormd tot een smeuïge bruine pasta en in glazen potten, hun weg terug te vinden naar het land van oorsprong waar het in de winkelrekken belandt. Toiletpapier komt uit China, confituur uit Frankrijk en het fruitsap uit Bangladesh.

En wij er altijd maar op hameren om voldoende groenten en fruit te eten… zijn de mensen hier dan minder gezond…? Of overdrijven wij in onze groente-en-fruit-ideologie?

Waarom Ghana slechts een beperkt aanbod aan eigen voedselproducten heeft, weet ik niet precies. Zulke vraagstukken laat ik over aan de economen en landbouwkundigen onder ons. Dat het regenseizoen amper 2 maanden duurt zal er wellicht wel voor iets tussen zitten. Jammer genoeg heb ik het mangoseizoen net gemist, het appelsienenseizoen is volop aan de gang en zijn een ware bron aan heerlijkheid.

Het valt me op hoe snel je aan het leven hier kan wennen en ook hoe hard we gewend zijn aan ons eigen leven en vooral manier van leven. Mijn gastmamma was daarstraks aan het koken, zittend op een krukje van ongeveer 20 cm hoog al roerend in een potje dat warm gehouden werd door houtskool. In Belgiê zijn zulke taferelen ondenkbaar, hier is het doodnormaal en kijk je er al niet meer van op, net zoals die kakkerlak die je elke keer weer tegenkomt wanneer je het kleinste kamertje opzoekt, of het vervoeren van deuren, kasten, stalen buizen van circa 2m per brommer of fiets, of het uitvallen van de elektriciteit en het met de hand schrobben van je ondergoed.

Het huizenhoge cliché bevestigt zich nog maar eens: ik leer alweer ontzettend te appreciëren in wat voor een weelde wij ons in ons Belgenlandje wentelen. En ik weet dat je beide landen, beide heel verschillende plekken op deze wereld, maar moeilijk met elkaar  kan vergelijken omdat ze gewoon op een heel andere manier gecultiveerd zijn. Ik vind het geweldig om het leven hier, op weer een andere plek op onze aardbol, te ontdekken. Heerlijk om te beleven wat hier belangrijk en waardevol is, dingen die dat bij ons vaak helemaal niet zijn. “Ooo… I wanna come to your country! Can you take me there?” is wat ze me hier wel vaker vragen. Maar ik ben er lang niet zeker van of het leven in mijn land wel zoveel fijner is. Het leven is vooral heel anders, waarmee ik bedoel dat wij vaak heel andere dingen van belang vinden en ons druk maken over zaken die hier misschien gewoon helemaal niet bestaan. Een enorm verschil in gangbare waarden en normen.

Opnieuw een ervaring die me waarschijnlijk nog meer zal doen relativeren en verbazen over de grote hoeveelheid aan drukdoenerij om niets.

Charlotte x

Niets is wat het lijkt…

In Afrika valt het water wel degelijk met bakken uit de hemel!

Of in ieder geval toch in het noorden van Ghana zo tussen begin juli en eind oktober. Anders dan in Azië waar zo’n tropische bui kort en erg hevig is, duren de hevige onweders hier lange tijd en kan het soms uren aan een stuk onophoudelijk erg hard regenen. De donders en bliksems heb ik nergens harder en feller meegemaakt dan hier… indrukwekkende taferelen.

Het leven valt op zulke momenten zo goed als stil: mensen gaan niet naar hun werk omdat dit werk zich meestal buiten op straat of op de markten afspeelt en het overvloedige water zaken doen onmogelijk maakt, kinderen gaan niet naar school. Waarom niet? “Because of the rain”. De anders zo drukke straten liggen er dan verlaten bij. Slechts zelden geeft de zon wat van haar stralen prijs, het hemelbeeld wordt hoofdzakelijk gekleurd door grote dikke, donkere wolken die laag boven het land hangen. Misschien keer ik wel bleker huiswaarts dan toen ik vetrok. 


Maar het is wel warm, zweterig warm.

Doorheen dit laffe en zwoele weer ontwaar ik elke dag weer nieuwe stukjes van het door mij nog te ontdekken, kleurrijke leven in Ghana. Zowat 80% van de inwoners van Tamale (de stad waar ik verblijd) zijn moslim. De woorden “Allah Akbar” wekken me telkens weer uit mijn dromen wanneer deze roep onvermijdelijk doorheen de vele speakers die de stad rijk is schalt en een groot aantal overtuigde moslims reeds om 4u30 de nieuwe dag aanvatten. En als het niet de oproep tot gebed is die me wakker schudt, dan is het wel de felle regen die ‘s nachts hard op het dak tikt of de luide kreten uit de “Lord of the Rings” wanneer de buren al voor de zoveelste nacht op rij maar niet genoeg krijgen van deze magische trilogie. Sinds afgelopen woensdag is ook de Ramadan begonnen, wat me de indruk geeft dat de straten minder druk bevolkt zijn. Het aantal kraampjes langs de kant van de weg waar etenswaren verkocht worden en die door moslims uitgebaat worden, zijn in ieder geval sterk afgenomen. Mijn favoriete moment om me op straat te begeven is op vrijdag in de vroege namiddag, het moment waarop de vele moskeeën boordensvol gevuld zijn voor het belangrijkste vrijdagsgebed. 

Want Tamale is een stad waar het in het centrum krioelt van het volk, waar iedereen druk bezig is met het verhandelen van alles wat verhandelbaar is. Fietsen is er moeilijk, de straat oversteken een ware opdracht wanneer honderden brommertjes en nog eens evenveel auto’s en taxi’s dat ook proberen.

Een ritje met de taxi is een waar avontuur, voornamelijk wanneer er een verkeersdrempel mee in het spel is: de kwaliteit van de taxi’s is zowat vergelijkbaar met een auto die in België minstens 10 jaar op rij niet door de technische controle geraakt is. Maar goed, als je weet dat een ritje van 10 minuten gemiddeld 0,50 euro kost, dan neem je dat er wel bij.

Ik hou het grotendeels bij fietsen, toch wel vermoeiend in het laffe weer en met de vele licht hellende wegen

Sinds vorige week heb ik er een Afrikaanse mama, papa, broer en zus bij: ik verblijf in een gastgezin in het midden van de stad. Een bijzonder fijne ervaring en heel anders dan bijvoorbeeld mijn tijd in Suriname waar we ons eigen huisje hadden of andere verblijven in het buitenland in guesthouses of hotels. Deze keer leef ik echt volgens de standaarden en gewoonten van een gemiddeld Ghanees gezin. Mijn huisje ligt aan een drukke weg op 10 minuten fietsen van het centrum. We hebben geen stromend water en het toilet is niet veel meer dan een houten plank met gat erin, kakkerlakken inbegrepen. Koken gebeurt wat stuntelig op de grond met behulp van stalen bakken gevuld met houtskool . We wonen in een soort van “vierkantswoning”: een binnenplaats met daarrond 9 kamers waar verschillende ouders en kinderen wonen, een soort van familiegemeenschap. Ik heb mijn eigen kamer. Toch altijd handig wanneer je je even terug wil trekken om niet voortdurend “zichtbaar” te zijn.

Toch moeilijk hoor, zo die 1^e dagen. Vaak zit ik soms echt wat te zitten en te observeren omdat Ghanezen blijkbaar niet gewend zijn om uitleg te geven of om je te vertellen wat er gaat gebeuren, je moet echt alles vragen. Ik hou me bijgevolg vooral bezig met goed rond te kijken  hoe mijn familie leeft, wat de taakverdelingen zijn, hoe ze met elkaar omgaan, wat van me verwacht wordt. Ook proberen inschatten wat ik wel en niet kan doen, hoe ik me hoor te gedragen. Ik heb nog altijd niet door wie nu wel of niet in mijn huis woont… 

                                              Dit is de voorgevel van mijn huis

  De binnenplaats waarrond de verschillende kamers zijn. De 'gaten' achteraan zijn 2 'keukens' 

Mama kookt, de kinderen en voornamelijk de kleinsten helpen en papa is de King die voor de centen zorgt. Ik vermoed dat mijn familie het wel goed heeft. Ze hebben een dak boven hun hoofd, elektriciteit en hebben voldoende schoon water en voedsel om zich te onderhouden. Ook de omvang van de buik en billen van mijn moeder doen me vermoeden dat ze geen honger hoeven te lijden. De kinderen gaan ook allemaal naar school. Echt veel spullen hebben ze niet, of dingen om zich bezig te houden in hun vrije tijd. De kinderen zijn de hele dag thuis omdat het vakantie is, het lijkt niet dat ze erg veel om handen hebben. Tv kijken is dan hun favoriete bezigheid. Ghanese TV soaps gaan blijkbaar vooral over overspel… Niet echt de beste leerschool dus, die televisie!

Charlotte x

Hello, how are you...?

"En Charlotje, hoe is het daar in Ghana?"
"Wel mama, ik heb eigenlijk geen idee hoe ik je precies moet uitleggen waar ik me bevind, wat ik allmaal rondom me waarnaam, hoe het landcshap eruitziet en wat voor mensen Ghanezen zijn..."

Ik besef dat ik haast niet weet welke woorden en concepten ik moet gebruiken om mijn indrukken over het leven hier te kunnen beschrijven en benoemen. Als ik dan toch probeer, dan leidt het tot:

"t Is hier een mix van Afrika met westerse invloeden". Wat natuurlijk helemaal nergens op slaat, want het "westen is niet iets wat je zomaar kan afbakenen: wat wij hier waarnemen en benoemen als westers wordt door het lokale gebruik hier op hun beurt even goed "Afrikaans". Wij associeren nu eenmaal bepaalde dingen met het westen en benoemen dan weer andere dingen als eerder Afrikaans. Op deze manier lijken voor mij hier beide werelden versnipperd door elkaar te lopen omdat ze beide in eenzelfde oogopslag waar te nemen zijn. 
Zo zie je haast overal geasfalteerde wegen, haast iedereen die met een gsm rondloopt en alle mogelijke elektronica, maar tegelijk zie je ook lemen hutjes, zandwegen, kleren die bestaan uit kleurrijke prints en uitbundigheid. In het drukke centrum zie je tegelijk gammele auto's rijden en mensen die op een gezapig tempo de hitte trotseren per fiets, maar ook dikke mercedessen en 4x4"s racen voorbij. Of dan zijn er natuurlijk ook zwarte moslims die bijzonder kleurrijk gekleed gaan, op slippertjes rondlopen en achterop brommertjes zitten. Komt de eigenaar van een restaurantje je de hand schudden, blijkt hij uit Belgisch Limburg te komen. dan ontmoet je weer Nederlanders, Duitsers, Amerikanen en kom je bekenden uit Antwerpen tegen. De kleuren van de Ghanese vlag zijn dan weer dewelfde als de reggea kleuren die me doen herinneren aan mijn verblijf op Jamaica en de hoofdsponsor van het Ghanese voetbalelftal is dan weer Guiness.

Toevallig al gehoord over globalisatie...?

Het leven speelt zich hoofdzakelijk af op straat: de asfaltwegen die druk bereden worden, worden gekleurd door honderden stalletjes waar alle mogelijke koopwaar verkocht wordt en beroepen uitgeoefend. Bedrijvigheid, een woord dat hier wel op zijn plaats is. In het heet van deze storm foto's maken is nog niet echt mijn specialiteit, of beter gezegd, op zulke plekken mijn fototoestel boven halen geven me niet zo'n prettig gevoel. Maar loop dan 5 meter weg van deze hoofdwegen, en je belandt plots op een rustige plek waar rode aarde de omgeving kleurt en het leven zich zowel in huizen (lees: een verzameling muren met een dak op) als lemen hutten afspeelt.

Dit stadium werd speciaal gebouwd voor de Africa Cup die in 2007 in Ghana gehouden werd. 50 meter verder bevindt zich zowat de armste wijk van de stad

Ghana is een ontzettend groen land, ook het noorden waar ik verblijf en dat eerder gekend is omwille van haar droogte zorgen verschillende schakeringen groen voor een mooie natuur.

het noorden dus, ofwel Tamale, de 4e grootste stad van ghana en economisch gezien blijkbaar 1 van de snelst groeiende steden uit west-Afrika. Een 14u lange busrit bracht me van de hoofdstad Accra naar Tamale over asfalt-, zand- en bauxietwegen. (Voor de antropologen onder ons: op de bus wereden films getoond, en het waren zowaar Nollywoodfilms! en ook wel enkele Ghanese films, heerlijk! Ik probeerde aan mijn reisgenoot wat van mijn opgedane kennis uit de lessen van Mevrouw Pottendeksel over te brengen, maar helaas zonder al te veel gehoor...)

Kom ik helemaal naar Afrika, het eerste beest dat ik hier te zien krijg... een konijn!









Ik heb me nog nooit zo blank gevoeld als de afgelopen dagen, onopge;erkt over straat lopen is er niet bij. Maar wat wil je als je er ongeveer compleet tegenovergesteld uitziet dan de gemiddelde Ghanees. 

Charlotte x